Guido Molinari – seriegrafie “Tendenza” – 1993 – nr. 13/80 – 49 x 65 x 1,5 cm
2937
Een spel van kleur, vorm en verbeelding
Soms ontstaat herkenning pas nadat je langer kijkt.
In “Tendenza” uit 1993 bouwt de Canadese kunstenaar Guido Molinari (1933–2004) een beeld op uit krachtige geometrische kleurvlakken. Helder geel, diep blauw, groen en zwart worden tegen een vrijwel witte achtergrond geplaatst. De vormen zijn strak en vlak, maar het beeld als geheel is verrassend speels.
De compositie lijkt bijna te balanceren. Horizontale blauwe en groene stroken vormen een visuele basis. Daarboven rust een groot zwart vlak, gevolgd door een blauwe halve cirkel met een gele contour. Een monumentale gele vorm trekt vervolgens het oog omhoog naar een grillige groene bekroning.
Juist daar ontstaat de spanning tussen abstractie en herkenning. De titel Tendeuze – op het werk zelf met potlood genoteerd – nodigt uit om in deze geometrische constructie iets figuratiefs te zoeken, zonder dat Molinari het beeld volledig prijsgeeft.
Het resultaat is tegelijk rationeel en vrolijk: een werk dat van afstand onmiddellijk opvalt door zijn kleur, maar van dichtbij steeds meer compositiedetails laat ontdekken.
Het exemplaar is rechtsonder gemerkt Molinari, gedateerd 1993, getiteld “Tendenza” en genummerd 13/80.
Guido Molinari – een sleutelfiguur van de Canadese abstractie
Guido Molinari werd in 1933 geboren in Montréal en overleed daar in 2004. Hoewel hij tussen 1948 en 1951 enkele lessen volgde aan kunstopleidingen in Montréal, ontwikkelde hij zich grotendeels zelfstandig. De officiële Guido Molinari Foundation omschrijft hem zelfs als een kunstenaar die al vroeg werd beschouwd als een meester van de abstracte schilderkunst in Canada.
Zijn betekenis reikt veel verder dan Canada alleen.
In 1955 richtte hij samen met Fernande Saint-Martin L'Actuelle op, een galerie in Montréal die zich exclusief op niet-figuratieve kunst richtte. Het Musée d'art contemporain de Montréal noemt Molinari een van de invloedrijkste figuren van de hedendaagse Canadese kunst en benadrukt zijn bijdrage aan de ontwikkeling van de niet-figuratieve schilderkunst. Jackson Pollock, Piet Mondrian en het Canadese automatisme behoorden tot de belangrijke referentiepunten in zijn ontwikkeling.
Zijn internationale doorbraak kwam in de jaren zestig. In 1965 nam Molinari deel aan The Responsive Eye in het Museum of Modern Art in New York, een sleutelmanifestatie voor de internationale ontwikkeling van optische en perceptuele abstractie. In 1968 vertegenwoordigde hij Canada op de 34e Biënnale van Venetië, waar hij de prijs van de David E. Bright Foundation ontving.
Daarna volgden belangrijke erkenningen. Hij werd in 1971 Officer of the Order of Canada; de National Gallery of Canada organiseerde in 1976 een grote retrospectieve; in 1980 werd hij de jongste laureaat van de prestigieuze Prix Paul-Émile-Borduas; en in 1995 organiseerde het Musée d'art contemporain de Montréal opnieuw een omvangrijke retrospectieve.
Zijn werk bevindt zich ook in belangrijke institutionele collecties. De National Gallery of Canada bezit onder meer monumentale werken als Checkerboard (1970), Multi-triangular (1972) en Quantifier No. 8 (1979).
Dat maakt Molinari duidelijk méér dan een decoratieve abstracte kunstenaar: hij behoort tot de gevestigde namen van het Canadese modernisme en de internationale naoorlogse abstractie.
Kleur als energie
Molinari's kunst draait in essentie om wat kleur doet wanneer verschillende kleurvelden naast elkaar worden geplaatst.
In zijn beroemde werken uit de jaren zestig gebruikte hij onder meer even brede verticale kleurbanen. Later verschenen dambordstructuren, driehoeken en andere geometrische systemen. Het doel was niet zozeer een object af te beelden, maar onze waarneming te activeren.
Het Musée d'art contemporain beschrijft zijn oeuvre vanuit die fundamentele zoektocht naar de mogelijkheden van de picturale ruimte.
Dat uitgangspunt is ook interessant bij Tendeuze. Hier krijgen we geen klassieke verticale strokencompositie. De geometrie wordt veel vrijer: rechthoeken, een cirkel, een halve cirkel, diagonalen en grillige vormen worden als bouwstenen boven elkaar geplaatst.
De grote hoeveelheid wit rondom de compositie is daarbij belangrijk. Het wit geeft de kleuren ademruimte en versterkt hun zelfstandigheid.
Een opvallend werk uit 1993
De datering 1993 plaatst dit blad in de late periode van Molinari's carrière, ruim na de schilderijen waarmee hij in de jaren zestig internationale bekendheid verwierf.
Interessant is dat de veilingmarkt daadwerkelijk een aanzienlijke hoeveelheid werk van Molinari uit de jaren negentig registreert.
Bij dit exemplaar zijn op de foto's vier belangrijke opschriften zichtbaar:
13/80 – Molinari – 1993 – “Tendenza”
De nummering wijst op een oplage van 80 exemplaren, waarbij dit nummer 13 is.
Het gaat om een grafisch werk in kleur. Gezien Molinari's grafische oeuvre en het karakter van de kleurvlakken ligt zeefdruk/seriegrafie voor de hand.
Interieurpsychologie – energie zonder visuele onrust
Tendenza is bijzonder geschikt voor een interieur waarin kleur gewenst is, maar waar men geen zwaar of dominant schilderij wil ophangen.
Geel werkt visueel als licht en energie. Het verzadigde blauw brengt daar rust en diepte tegenover, terwijl groen de verbinding legt met natuurlijke associaties. Het zwart verankert de compositie.
Omdat al deze sterke kleuren door een grote witte ruimte worden omgeven, blijft het werk opvallend luchtig.
Dat maakt het interessant voor zowel een strak modern interieur als een eclectische omgeving waarin oud design, vintage meubels en hedendaagse elementen gecombineerd worden.
De zwarte lijst versterkt de grafische structuur en vormt een duidelijke begrenzing rond het lichte beeld.
Waar komt dit werk het mooist tot zijn recht?
Tendenza kan bijzonder sterk functioneren tegen een witte, gebroken witte, lichtgrijze of zacht beige wand. In combinatie met hout krijgt het geel extra warmte; naast zwart staal worden juist de grafische kwaliteiten benadrukt.
Door zijn formaat van 49 x 65 cm inclusief kader is het groot genoeg om zelfstandig een accent te vormen, maar compact genoeg voor een hal, bureau, leeshoek, slaapkamer of kleinere wand in een woonkamer.
Bij een minimalistisch interieur kan het werk de kleurinjectie van de ruimte worden. In een kleurrijker interieur kan het juist als verbindend element werken doordat blauw, geel, groen, zwart en wit allemaal duidelijk aanwezig zijn.
De Tuin Der Kunsten
Dit is precies het soort kunstwerk waarbij het verhaal zich niet beperkt tot wat er binnen de lijst gebeurt.
De internationale carrière van Molinari, zijn rol binnen de Canadese abstractie, de sterke kleurpsychologie én het feit dat we hier een genummerd werk uit 1993 voor ons hebben, geven Tendenza meerdere lagen.
Tegelijk hoeft een koper die geschiedenis niet te kennen om ervan te genieten.
Je kunt er eenvoudigweg voor vallen omdat het geel, blauw en groen een kamer tot leven brengen.
En juist daar ontmoeten kunst en interieur elkaar.
Details
Kunstenaar: Guido Molinari (1933–2004), Canada
Titel: Tendenza
Datering: 1993
Nummering: 13/80
Techniek: grafisch werk in kleur; vermoedelijk serigrafie/zeefdruk
Afmetingen werk: 34 x 49 cm
Afmetingen inclusief kader: 49 x 65 x 1,5 cm
Signatuur: rechtsonder “Molinari”
Titel: rechtsonder met potlood “Tendenza”
Datering: rechtsonder 1993
Oplage: 80 exemplaren; aangeboden exemplaar nr. 13
Stijl: geometrische abstractie / hard-edge verwante kleurenabstractie
Periode: late 20e eeuw
Herkomst kunstenaar: Montréal, Canada
Inlijsting: zwarte lijst met brede lichte passe-partout/inleg
Conditie: het grafische werk oogt op de aangeleverde foto's verzorgd. Aan lijst en omlijsting zijn plaatselijk normale gebruiks- en ouderdomssporen zichtbaar.
Stijl, Periode & Kunsthistorische Interpretatie
Tendeuze is interessant omdat het enerzijds onmiddellijk herkenbare kenmerken van Molinari's beeldtaal bevat – zuivere verzadigde kleuren, scherpe contouren, vlakheid en geometrische ordening – maar anderzijds veel speelser en figuratiever aandoet dan zijn iconische verticale kleurenbanen uit de jaren zestig.
Molinari behoort kunsthistorisch tot de belangrijke Canadese vertegenwoordigers van de geometrische en perceptuele abstractie. In zijn oeuvre werd kleur niet behandeld als decoratie van een vorm: kleur werd zelf drager van ruimte, ritme en beweging. Het MAC Montréal plaatst hem nadrukkelijk binnen de ontwikkeling van de Canadese niet-figuratieve schilderkunst.
In dit werk ontstaat beweging door asymmetrie. De zware zwarte rechthoek wordt gecompenseerd door de verticale gele vorm; de blauwe halve cirkel introduceert een ronding tussen alle rechte hoeken; helemaal bovenaan doorbreekt de grillige groene vorm vervolgens de geometrische regelmaat.
Het oog beweegt daardoor bijna automatisch van links onder naar rechts boven.
Daarmee ontstaat iets wat typerend is voor goede geometrische abstractie: hoewel het oppervlak volkomen vlak is, ervaart de toeschouwer richting, gewicht, evenwicht en beweging.
De figuratieve associatie die door de titel Tendeuze wordt opgeroepen, maakt dit specifieke werk bovendien toegankelijker dan sommige van Molinari's streng seriële composities. Ik zou die herkenning in de verkooptekst bewust als interpretatie presenteren en niet beweren dat Molinari een bepaald object letterlijk heeft afgebeeld zolang daar geen catalogus- of kunstenaarsdocumentatie voor gevonden is.
